Emekli aylıklarında yaşanan sorunların çözülmesi ve taban maaş artışlarının belirli kurallara bağlanması amacıyla yeni bir çalışma yürütülüyor. Yeni Şafak'ın haberine göre hazırlık kapsamında, en düşük emekli aylığının nasıl belirleneceği ve düşük gelirli emeklilere hangi yöntemle destek sağlanacağı üzerinde duruluyor.
En düşük emekli aylığı asgari ücrete bağlanabilir
Masadaki ilk seçenek, en düşük emekli aylığının asgari ücret veya başka bir ekonomik göstergeye endekslenmesi. Bu modelle maaş artışlarının her dönem yeniden kanunla belirlenmesi yerine, önceden tanımlanmış bir formüle göre yapılması hedefleniyor.
Ancak asgari ücretin hangi oranının esas alınacağı ve uygulamanın kamu bütçesine getireceği maliyetin nasıl karşılanacağı henüz netleşmiş değil.
Düşük gelirli emeklilere fark desteği
İkinci formül, gelir tamamlama sistemi kurulmasını öngörüyor. Buna göre belirlenen gelir seviyesinin altında kalan emeklilere, mevcut gelirleri ile hedeflenen tutar arasındaki fark kadar ödeme yapılması planlanıyor.
Modelin genişletilmesi halinde emeklilerin hane gelirleri ve sosyal destek ihtiyaçları da değerlendirmeye alınabilecek. Böylece kamu kaynaklarının daha düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Kök maaş hesaplaması değişebilir
Üçüncü seçenek kapsamında emekli aylıklarının hesaplanma yöntemi yeniden ele alınacak. Özellikle kök maaşı düşük olduğu için yapılan zamların etkisinden yeterince yararlanamayan emeklilerin durumunun iyileştirilmesi hedefleniyor.
Bu doğrultuda prim gün sayısı, prime esas kazanç ve aylık bağlama oranlarının hesaplamadaki etkisi yeniden değerlendirilebilir. Böyle bir değişiklik, mevcut emeklilerin yanı sıra gelecekte emekli olacakları da kapsayacak.
Maaş artışlarında bütçe koşulları belirleyici olabilir
Dördüncü modelde en düşük emekli aylığının artışında enflasyonun yanı sıra ekonomik göstergeler ve kamu maliyesinin imkânlarının dikkate alınması öngörülüyor.
Bu seçenekte artışların bütçe dengelerine göre belirlenmesi, ancak emeklilerin gelir kaybı yaşamaması için asgari bir zam güvencesi oluşturulması üzerinde duruluyor.
Yeni sistem için kanun değişikliği gerekecek
Dört seçenekten hangisinin uygulanacağına karar verilmesi halinde 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik yapılması gerekecek. Taban aylığın belirlenme yöntemi, artış dönemleri ve finansman esaslarının yasal düzenlemeyle yeniden tanımlanması gündeme gelebilecek.
Düzenlemenin kapsamı belirlenirken etkilenecek emekli sayısı, bütçeye getireceği maliyet ve mevcut hakların korunması önem taşıyacak. Hangi modelin tercih edileceği veya seçeneklerin birlikte uygulanıp uygulanmayacağı henüz netleşmedi.
