Ankara, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ne ev sahipliği yapıyor. "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlenen zirvede, Türk devletleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve ortak hedeflerin belirlenmesi ele alınıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, Türk dünyasının ortak bir dil, kültür ve tarih etrafında kenetlenmesinin önemine dikkat çekti.
Erdoğan'dan birlik ve dayanışma mesajı
Zirvenin temasının, düşünceleriyle Türk dünyasında önemli bir yere sahip olan İsmail Gaspıralı'dan ilham alınarak belirlendiğini söyleyen Erdoğan, dilde birliğin ortak kültürel mirası yaşatmak ve ülkelerin birbirini doğrudan anlayabilmesini sağlamak anlamına geldiğini belirtti.
Türkiye'nin TDT dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devraldığını hatırlatan Erdoğan, Azerbaycan'a önceki dönemdeki çalışmalarından dolayı teşekkür etti.
Ortak dilin yaygınlaştırılması, kültürel etkinliklerin desteklenmesi ve seyahatlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda ilerleme kaydedilmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, aile kurumunun güçlendirilmesi ve kadınların toplumdaki rolünün desteklenmesinin de öncelikler arasında bulunduğunu ifade etti.
Erdoğan, Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmaya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz. Ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz."
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile temasların artacağına inandığını belirten Erdoğan, Türkmenistan'ın teşkilata tam üye olarak katılmasını temenni ettiklerini dile getirdi.
Güney Kafkasya'da kalıcı barış vurgusu
Konuşmasında bölgesel gelişmelere de değinen Erdoğan, Güney Kafkasya'da barış ve istikrarın sağlanmasının bölge ülkeleriyle birlikte bütün Türk dünyasına yeni fırsatlar sunacağını söyledi.
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki temasları desteklediklerini belirten Erdoğan, bölgede kalıcı barışın tesis edilmesi için Türkiye'nin katkı sunmayı sürdüreceğini kaydetti.
Çatışmaların hiçbir tarafa kazanç sağlamadığını, aksine küresel ekonomi, ticaret ve enerji piyasalarını olumsuz etkilediğini vurgulayan Erdoğan, İran ile yaşanan gerilimin diplomasi yoluyla çözülmesi gerektiğini belirtti.
Erdoğan, "İran'la son dönemde tekrar artan tansiyonun silahlar yerine diplomasiye tahvil edilmesi temennimizdir." dedi.
Gazze için insani yardım ve yeniden imar çağrısı
Erdoğan, Filistin meselesinin adil bir çözüme kavuşturulması için Türk devletlerinin daha fazla çaba göstermesi gerektiğini ifade etti.
Gazze'ye insani yardımların ulaştırılmasının ve kentin yeniden imar çalışmalarının vakit kaybedilmeden başlatılmasının önemine dikkat çeken Erdoğan, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devleti'nin kurulmasına yönelik desteğin sürdürülmesi gerektiğini söyledi.
Orta Koridor ve ticari iş birliği gündemde
Türk devletlerinin ortak çıkarlarını gözeterek ekonomik iş birliğini geliştirmesi gerektiğini belirten Erdoğan, Türk dünyasının doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüşebileceğini dile getirdi.
Trans Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geleceğin ticaretine yön verecek stratejik bir güzergâh olduğunu vurgulayan Erdoğan, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, gümrük prosedürlerinin iyileştirilmesi ve lojistik maliyetlerin azaltılmasının önemine işaret etti.
Zirvede ayrıca üye ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, ortak yatırımların artırılması ve ticaret hacminin büyütülmesi konularının ele alınması bekleniyor.
Türk dünyası için ortak siber güvenlik ve uydu projeleri
Erdoğan, siber güvenliğin kara, hava ve deniz güvenliği kadar önemli hale geldiğini belirterek, Türk devletleri arasında hazırlanan siber güvenlik ve iş birliği mutabakatının en kısa sürede imzalanarak yürürlüğe girmesini hedeflediklerini söyledi.
Uzay alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi kapsamında ortak uydu projesinin hızlandırılmasının da öncelikler arasında yer aldığını kaydeden Erdoğan, tüm üye ülkelerin pazarlarını bir araya getirecek ortak bir dijital ticaret platformu kurulabileceğini ifade etti.
Türk dilleri için yapay zeka hamlesi
Konuşmasında yapay zekâ teknolojilerine de yer veren Erdoğan, Türk yazı dillerinin ve lehçelerinin dijital çağa taşınması için ortak çalışmalar yapılması çağrısında bulundu.
Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayacak Büyük Türk Dili Modeli'nin geliştirilmesine yönelik çalışmalara tüm üye ülkelerin katkı sunmasını beklediklerini belirtti.
Ankara Bildirisi'nin kabul edilmesi bekleniyor
Zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov katılıyor. Azerbaycan'ı ise Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil ediyor.
Toplantılarda TDT bünyesindeki iş birliğinin mevcut durumu, gelecek hedefleri ve bölgesel gelişmeler değerlendiriliyor. Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut iş birliği adımlarının geliştirilmesi de zirvenin öncelikli gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Zirve kapsamında, teşkilatın kurumsal yapısını güçlendirmeye ve üye ülkeler arasındaki iş birliğini derinleştirmeye yönelik karar ve belgelerin yanı sıra Ankara Bildirisi'nin kabul edilmesi öngörülüyor.
Türkiye'nin TDT'ye tam üye ülkeler olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile 2025 yılındaki toplam ticaret hacmi yaklaşık 16,9 milyar dolar olarak hesaplandı. Türkiye'nin bu ülkelere ihracatı 9,6 milyar dolar, söz konusu ülkelerden ithalatı ise 7,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
