Polonya'da yargı kurumlarının yapısı ve bağımsızlığı konusunda hükümet ile muhalefet arasında devam eden anlaşmazlık, Anayasa Mahkemesindeki son gelişmelerle yeniden gündeme geldi. Mahkeme yönetiminde yaşanan değişikliğin duyurulmasının ardından binanın önünde toplanan göstericiler ile polis arasında gerginlik yaşandı.
Mahkeme yönetimindeki değişiklik protestolara neden oldu
Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde yayımlanan duyuruda, Mahkeme Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden uzaklaştırıldığı bildirildi.
Duyurunun ardından muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi mahkeme binası önünde toplandı.
Polisin binayı ablukaya aldığı olaylarda bazı göstericilerin çitleri aşması ve polis ekiplerine cisimler atması üzerine müdahalede bulunuldu. Polis, 3 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Mahkemenin yönetimini ise en kıdemli yargıç Anna Korwin-Piotrowska üstlendi.
Cumhurbaşkanı Nawrocki yurt dışı ziyaretini yarıda kesti
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, gelişmeler üzerine Senegal ziyaretini yarıda bırakarak Polonya'ya dönme kararı aldı. Sosyal medya hesabından açıklama yapan Nawrocki, yaşanan süreçte cumhurbaşkanının ülkesinde bulunması gerektiğini ifade etti.
Polonya'ya ulaşan Nawrocki, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Anayasa Mahkemesi Başkanı Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüştü.
Mahkeme binasında cumhurbaşkanı ile yargıçlar arasında arbede
Görüşmenin ardından Anayasa Mahkemesi binasına giden Nawrocki ile mahkeme yargıçları arasında, cumhurbaşkanının binaya girmeye çalıştığı sırada arbede yaşandı.
Taraflar, olay sırasında yaşanan fiziksel müdahale konusunda birbirlerini suçladı. Nawrocki, yaşananların ardından binanın bulunduğu alandan ayrıldı.
Başbakan Donald Tusk ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesinin hükümetin sorumluluğu olduğunu belirtti. Tusk, önceki PiS iktidarı döneminden kalan hukuki sorunların çözümünün zorlu bir süreç olduğunu kaydetti.
ABD'den taraflara itidal çağrısı
ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose, Polonya'daki gelişmelerden endişe duyduğunu belirterek siyasi gerilimin şiddete dönüşmemesi çağrısında bulundu. Rose, Polonya'nın istikrarı, güvenliği ve demokratik geleceğinin önemine dikkat çekti.
Öte yandan Polonya'nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch ve Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch, yaşanan gelişmelerin ardından görevlerinden istifa etti.
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski ise Anayasa Mahkemesindeki polis müdahalesini savundu. Sikorski, müdahalenin usulüne uygun seçilmiş yargıçların görevlerine başlamalarını ve mahkemenin çalışmalarını yeniden yürütmesini sağlamak amacıyla yapıldığını söyledi.
Yargı atamaları konusundaki anlaşmazlık sürüyor
Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski, Şubat 2022'de PiS hükümeti döneminde mahkeme üyeliğine seçilmiş, 9 Aralık 2024'te dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından başkanlığa atanmıştı.
Başbakan Tusk, Swieczkowski'yi parlamentodaki çoğunluk tarafından mahkemeye seçilen bazı yargıçların görevlerine başlamasını engellemekle suçluyordu.
Tusk liderliğindeki Avrupa yanlısı hükümet, 2023 yılında yargı bağımsızlığını yeniden tesis etme vaadiyle iktidara gelmişti. Ülkede yargı atamaları ve Anayasa Mahkemesinin yapısına ilişkin siyasi anlaşmazlık devam ederken, son gelişmeler mahkemenin çalışmalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
