Yaklaşık iki yıllık hazırlık sürecinin ardından oluşturulan sergi beş bölümden oluşuyor. “Levant neresi, Levanten kim?” sorularıyla başlayan anlatı, Levanten ailelerini, kentte iz bırakan kişileri, yaşam alanlarını, çok dilli kültürlerini, mutfaklarını ve geleneklerini ele alıyor. Serginin son bölümünde ise İstanbul’un fotoğrafçılık tarihinin önemli kurumlarından Sébah & Joaillier Fotoğrafhanesi yeniden canlandırılıyor.
Levantenler yalnızca varlıklı ailelerden oluşmuyordu
Serginin hazırlanma sürecini anlatan Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu, Levantenlerin yalnızca zengin ailelerden oluştuğu yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını belirtti. Topluluğun farklı toplumsal kesimlerden insanları barındırdığına dikkat çeken Uslu, işçilerden zanaatkârlara, otel ve restoran işletmecilerinden belediye başkanlarına kadar farklı meslek gruplarından Levantenlerin bulunduğunu ifade etti.
Uslu, Levantenlerin kendilerini çoğunlukla Latin Katolikler olarak tanımladıklarını, “Levanten” adlandırmasının ise 19. yüzyılda İstanbul’u ziyaret eden Avrupalı seyyahlar, gözlemciler ve gazeteciler aracılığıyla yaygınlaştığını anlattı. Farklı dillerin ve geleneklerin iç içe geçtiği Levanten kültürünün, İstanbul’un çok katmanlı kimliğinin önemli parçalarından biri olduğunu vurguladı.
Levanten kültüründe tarihsel kırılmalar yaşandı
Uslu’ya göre Levanten topluluğunun İstanbul’daki varlığında 20. yüzyılın başlarından itibaren önemli kırılmalar yaşandı. 1911’deki Trablusgarp Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti ile İtalya arasında ortaya çıkan gerilimler, özellikle İtalyan kurumlarını ve bazı İtalyan vatandaşlarını etkiledi.
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan işgal dönemi ve ticari faaliyetlerdeki bozulmalar da topluluğun bir bölümünün İstanbul’dan ayrılmasına neden oldu. Uslu, 1925 yılında yabancıların Türk vatandaşlığına geçip geçmeme konusunda karar vermelerinin istenmesini de önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. Bu süreçte yaşanan ayrılıkların, İstanbul’daki Levanten nüfusunun azalmasında etkili olduğunu belirtti.
Sergi 8 Kasım’a kadar açık
İstanbul’un geçmişine farklı bir pencereden bakmayı amaçlayan “Levantenlerin İstanbul’u İstanbul’un Levantenleri” sergisi, Beyoğlu Belediyesi İstiklâl Sanat Galerisi’nde 8 Kasım’a kadar ziyaret edilebilecek. Sergi, kentin tarihine iz bırakan ve günümüzde giderek daha az görünür hâle gelen Levanten kültürünü tanımak isteyen ziyaretçileri ağırlıyor.
