Türkiye’de tütün kullanımına ilişkin tartışmalar sürerken, ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi beklenen yeni tütün düzenlemesi de gündeme geldi.
Sağlığa Evet Derneği tarafından İstanbul Levent’te düzenlenen toplantıda, kamuoyuna yansıyan düzenleme taslağına ilişkin değerlendirmeler yapıldı. Taslakta, 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere sigara satışının ömür boyu yasaklanması ve 2040 yılına kadar tütün kullanımının sona erdirilmesi gibi hedeflerin bulunduğu aktarıldı.
Dernek temsilcileri, söz konusu hedeflerin yanı sıra elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerine ilişkin olası düzenlemeler konusunda da uyarılarda bulundu. Taslağın içeriğinin henüz herhangi bir kamu otoritesi tarafından resmen doğrulanmadığı belirtildi.
“Yeni düzenleme yerine mevcut yasa uygulanmalı”
Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, Türkiye’de tütün ürünlerinin zararlarının önlenmesine yönelik mevcut hukuki çerçevenin etkin biçimde uygulanması gerektiğini söyledi.
Dağlı, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un uygulanmasının önemine dikkat çekerek, hazırlanacak düzenlemelerde kamu sağlığının öncelikli olması gerektiğini ifade etti.
Geçmiş yıllarda yabancı sigara şirketlerinin Türkiye’de üretim yapmasına yönelik politikaları da değerlendiren Dağlı, tütün endüstrisinin yeni düzenlemeler üzerindeki etkisinin sınırlandırılması gerektiğini savundu.
“2040 hedefi yeni ürünlerin önünü açmamalı”
Dernek üyesi Efza Evrengil ise kamuoyuna yansıyan “dumansız nesil” ve 2040 hedefleri hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye’de sigara satışının 2025 yılında 160 milyar adede ulaştığını ve kullanım oranının yüzde 34,8’e çıktığını belirten Evrengil, özellikle çocuk ve gençlerin yeni nesil nikotin ürünlerinden korunması gerektiğini söyledi.
Evrengil, bazı ülkelerde geleneksel sigara ve elektronik sigaraya yönelik farklı düzenlemelerin birlikte uygulandığını belirterek, Türkiye’de hazırlanacak politikaların bu ürünlerin kullanımını artırmayacak şekilde ele alınması gerektiğini savundu.
Kaçak elektronik sigara verileri paylaşıldı
Sağlığa Evet Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer de elektronik sigara piyasasına ilişkin kaçakçılık verilerini gündeme getirdi.
Gezer, Gümrük Muhafaza verilerine göre 2025’in ilk 10 ayında 8 milyon 584 binden fazla kaçak elektronik sigaranın ele geçirildiğini belirtti.
Elektronik sigara ürünlerinin kaçak olarak piyasada bulunmasının yeni bir düzenleme gerekçesine dönüşmemesi gerektiğini ifade eden Gezer, mevcut denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Tütün kullanımıyla ekonomik koşullar arasındaki ilişkiye dikkat çekildi
Toplantıda 31 ülkenin tütün kontrol verilerini inceleyen araştırmanın sonuçlarını paylaşan Doç. Dr. Osman Elbek ise tütün kullanımı ile ekonomik ve toplumsal koşullar arasındaki ilişkiye dikkat çekti.
Elbek, işsizlik ve gelir eşitsizliğinin tütün tüketimi üzerinde etkili olabildiğini, eğitim düzeyi ve sosyal refahın güçlendiği ülkelerde ise tütün kullanımını bırakma oranlarının yükseldiğini belirtti.
Tütünle mücadelenin yalnızca yasaklarla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade eden Elbek, ekonomik koşullar, eğitim, sosyal politikalar ve kamu sağlığı uygulamalarının birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Türkiye’de tütün kaynaklı ölümler de gündemde
Toplantıda paylaşılan bilgilere göre Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiği belirtildi.
Tütün kullanımının yol açtığı hastalıkların teşhis ve tedavi maliyetlerinin, tütün ürünlerinden elde edilen vergi gelirlerinin yaklaşık iki katına ulaştığı ifade edildi.
Sağlığa Evet Derneği, yeni bir yasal düzenleme yerine 4207 sayılı kanunun etkin uygulanmasını, çocuk ve gençlerin yeni nesil nikotin ürünlerinden korunmasını ve tütün endüstrisinin politika oluşturma süreçlerindeki etkisinin sınırlandırılmasını istedi.
